Afgelopen 9 juni ging een deel van de WOK op bezoek bij de Wartburg school in Münster, deze school heeft de titel ‘beste school van Duitsland’ dit jaar verkregen. Uit de 900 ingeschreven scholen kwam deze school als winnaar uit de bus.
Volgens de jury heerst er in de school een vriendelijke en bemoedigende serene sfeer en dat ervaren wij ook. De school wordt geprezen om haar pedagogisch klimaat, het omgaan met de diversiteit van de leerlingen, de kwaliteit van het onderwijs, prestaties van de leerlingen en het geven van verantwoordelijkheden aan leerlingen.
Leerlingen blijven 4 jaar op de school, van hun 7e t/m hun 10e. Er zijn combinatiegroepen 1/2 en 3/4, op deze manier kunnen leerlingen veel van elkaar leren. Er wordt veel verantwoordelijkheid neergelegd bij de oudere leerlingen in de klas, als jongere leerlingen een vraag hebben, stellen zij die eerst aan een oudere klasgenoot alvorens naar de docent te stappen.
Democratie wordt als erg belangrijk gezien in de school, de school heeft zelfs een serieus leerlingenparlement dat middels een verkiezing verkozen is door alle leerlingen. De afgevaardigden uit alle ‘werelddelen’ worden voorgezeten door een president en vice-president. Het leerlingenparlement beslist mee over verscheidene zaken in de school en wordt zeer serieus genomen.
De leerlingen werken niet klassikaal maar hebben allemaal een individueel ontworpen leerplan door hen ‘leerlandkaart’ genoemd, die ze in samenwerking met de docent hebben opgezet. Het plan dat opgebouwd is uit: ‘wat kan ik al, wat moet/wil ik nog leren’ bestaat globaal uit drie verschillende onderdelen. De normale vakken zoals bijvoorbeeld wiskunde zijn er ten eerste in opgenomen, de docent waakt ervoor dat het tempo voor alle leerlingen bij de standaard vakken ongeveer gelijk ligt. Maar ook individuele doelen die leerlingen willen bereiken op het gebied van persoonlijke interesse staan in het plan. Dit kan variëren van het bespelen van een instrument tot foto’s maken en ontwikkelen naar het zelf kweken van groente in de schooltuin, deze doelen komen aanbod in de dagelijks geplande ‘vrije leertijd’. Ten derde wordt ook de persoonlijke ontwikkeling beschreven in het plan: wat gaat de leerlingen op sociaal gebied volgens henzelf goed af en waar willen ze aan werken.
In het dagboek van het leerplan houden leerlingen van alle onderdelen bij hoe de dagen verlopen: wat ging goed, wat niet, wat kan ik al, waar moet ik nog op letten? Als een gesteld doel bereikt wordt, wordt het ingekleurd op de landkaart en gaat de leerling verder met het volgende gestelde doel.
Voor de docenten kost deze individualistische manier van werken met de leerlingen erg veel tijd, maar daar hoor je de docenten nauwelijks over, omdat het volgens hen uiteindelijk veel oplevert.
De school met 360 leerlingen en 40 medewerkers bestaat uit 4 ‘werelddelen’ (Azië, Europa, Afrika en Australië) waarin per deel 4 klassen zijn opgenomen. Het gebouw bestaat uit vier door een lange gang aaneengeschakelde gebouwen, grotendeels van hout en glas. Er wordt geborgenheid en veiligheid gecreëerd door een open sfeer met veel glas maar tegelijkertijd ook hoeken met banken en kussens voor leerlingen om zich terug te kunnen trekken. De toiletten bij de lokalen zijn in samenwerking met een kunstenares door de leerlingen in de sfeer van de werelddelen geschilderd. Ieder werelddeel heeft een eigen stuk schoolplein met daarachter nog een groot gezamenlijk schoolplein dat er eerder uitziet als een park. Het volledige terrein bestaat uit heuvelachtig gras, bossage, bomen en kleine stroompjes. Iedere klas heeft dan ook bij het klaslokaal opbergruimte voor schoenen, sloffen en kaplaarzen.
Het was een bijzondere ervaring deze school te bezoeken die er zo’n unieke manier van lesgeven op na houdt. Of het systeem te integreren is binnen het Nederlandse basisonderwijs is helemaal de vraag, maar bepaalde aspecten kunnen zo naar behoefte worden overgenomen. De buitenruimte van de school was misschien nog wel het meeste jaloersmakend: enorm groot en helemaal groen, een situatie waar we in Nederland slechts van kunnen dromen. http://www.muenster.org/Wartburg-Grundschule/
